Η κακοποίηση παιδιών, είναι δυστυχώς, συχνή. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε και να μειώσουμε τους κινδύνους κακοποίησης για το παιδί μας και να εξοικειωθούμε με τα σημάδια κακοποίησης και παραμέλησης.

Περίπου 4 εκατομμύρια περιπτώσεις παιδικής κακοποίησης και παραμέλησης που αφορούν σχεδόν 7 εκατομμύρια παιδιά αναφέρονται κάθε χρόνο. Το υψηλότερο ποσοστό κακοποίησης παιδιών είναι σε μωρά ηλικίας κάτω του ενός έτους και το 25 τοις εκατό των θυμάτων είναι μικρότερα των τριών ετών.

Η πλειονότητα των περιπτώσεων που αναφέρθηκαν στις Υπηρεσίες Προστασίας Παιδιού αφορούν παραμέληση, ακολουθούμενη από σωματική και σεξουαλική κακοποίηση. Υπάρχει μεγάλη αλληλοεπικάλυψη μεταξύ των παιδιών που κακοποιούνται, με πολλά να υποφέρουν από συνδυασμό σωματικής κακοποίησης, σεξουαλικής κακοποίησης ή/και παραμέλησης.

Είδη κακοποίησης και παραμέλησης

• Η σωματική κακοποίηση συμβαίνει όταν το σώμα ενός παιδιού τραυματίζεται ως αποτέλεσμα χτυπήματος, κλωτσιών, τίναγμα, κάψιμο ή άλλη επίδειξη δύναμης. Μια μελέτη δείχνει ότι περίπου 1 στα 20 παιδιά έχει υποστεί σωματική κακοποίηση κατά τη διάρκεια της ζωής του.
• Η σεξουαλική κακοποίηση είναι οποιαδήποτε σεξουαλική δραστηριότητα που ένα παιδί δεν μπορεί να κατανοήσει ή να συναινέσει. Περιλαμβάνει πράξεις όπως χαϊδεμα, στοματική-γεννητική επαφή και σεξουαλική και πρωκτική επαφή. Περιλαμβάνει επίσης τον επιδεικισμό, την ηδονοβλεψία και την έκθεση στην πορνογραφία. Μελέτες δείχνουν ότι έως και ένα στα πέντε κορίτσια και ένα στα είκοσι αγόρια θα κακοποιηθούν σεξουαλικά πριν γίνουν 18 ετών. Πάνω από το 90 τοις εκατό των θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών γνωρίζουν τον θύτη τους.
• Η παιδική παραμέληση μπορεί να περιλαμβάνει σωματική παραμέληση (αδυναμία παροχής τροφής, ρουχισμού, στέγης ή άλλων φυσικών αναγκών), συναισθηματική παραμέληση (μη παροχή αγάπης, παρηγοριάς ή στοργής) και ιατρική ή εκπαιδευτική παραμέληση (μη παροχή πρόσβασης στην απαραίτητη ιατρική φροντίδα ή εκπαίδευση ) ή εποπτική αμέλεια (αδυναμία κατάλληλης εποπτείας). Η ψυχολογική ή συναισθηματική κακοποίηση προκύπτει από όλα τα παραπάνω, αλλά μπορεί επίσης να συσχετιστεί με λεκτική κακοποίηση, η οποία μπορεί να βλάψει την αυτοεκτίμηση ή τη συναισθηματική ευημερία του παιδιού.

Παράγοντες κινδύνου για κατάχρηση και παραμέληση
Η περισσότερη παιδική κακοποίηση συμβαίνει μέσα στην οικογένεια. Οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν γονική κατάθλιψη ή άλλα θέματα ψυχικής υγείας, γονικό ιστορικό παιδικής κακοποίησης ή παραμέλησης, γονική χρήση ουσιών και ενδοοικογενειακή βία.

Η παιδική παραμέληση και άλλες μορφές κακομεταχείρισης είναι επίσης πιο συχνές σε οικογένειες που ζουν σε συνθήκες φτώχειας και μεταξύ γονέων που είναι έφηβοι ή κάνουν χρήση ναρκωτικών ή αλκοόλ.

Σημάδια και συμπτώματα
Δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωρίσουμε πότε ένα παιδί έχει κακοποιηθεί. Τα παιδιά που έχουν υποστεί κακομεταχείριση συχνά φοβούνται να το πουν σε κάποιον, γιατί πιστεύουν ότι θα κατηγορηθούν ή ότι κανείς δεν θα τα πιστέψει. Μερικές φορές μένουν ήσυχα επειδή το άτομο που τους κακοποίησε είναι κάποιος που αγαπούν πολύ, ή λόγω φόβου ή και των δύο.

Οι γονείς τείνουν επίσης να παραβλέπουν σημεία και συμπτώματα κακοποίησης, επειδή είναι δύσκολο να πιστέψουν ότι θα μπορούσε να συμβεί ή φοβούνται τι θα μπορούσε να συμβεί αν το μάθουν οι γύρω τους. Ωστόσο, ένα παιδί που έχει υποστεί κακοποίηση χρειάζεται ειδική υποστήριξη και θεραπεία όσο το δυνατόν νωρίτερα. Όσο περισσότερο τα παιδιά συνεχίζουν να κακοποιούνται ή αφήνονται να αντιμετωπίσουν την κατάσταση μόνα τους, τόσο πιο δύσκολο είναι για αυτά να μπορέσουν να θεραπευτούν και να αναπτυχθούν βέλτιστα σωματικά και ψυχικά.

Ακολουθούν ορισμένα φυσικά σημάδια και αλλαγές συμπεριφοράς σε παιδιά που μπορεί να έχουν βιώσει κακοποίηση ή παραμέληση:

• Φυσικά σημάδια
• Μη κινούμενο βρέφος με οποιονδήποτε τραυματισμό
• Μώλωπες στον κορμό, τα αυτιά ή τον λαιμό σε ένα παιδί ηλικίας κάτω των τεσσάρων ετών
• Οποιοσδήποτε τραυματισμός (μώλωπας, έγκαυμα, κάταγμα, τραυματισμός στην κοιλιά ή στο κεφάλι) που δεν συνάδει με τον τρόπο που λέγεται ότι συνέβη ο τραυματισμός, που δεν μπορεί να εξηγηθεί επαρκώς ή που δεν συνάδει με τις αναπτυξιακές ικανότητες του παιδιού
• Το παιδί αποκαλύπτει κακοποίηση ή παραμέληση
• Αποτυχία αύξησης βάρους (ειδικά σε βρέφη) ή ξαφνική δραματική αύξηση βάρους
• Πόνος στα γεννητικά όργανα, αιμορραγία ή εκκρίσεις
• Σεξουαλικά μεταδιδόμενο νόσημα

Αλλαγές συμπεριφοράς και ψυχικής υγείας που εγείρουν ανησυχίες για πιθανή κακοποίηση ή παραμέληση
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε  ότι οι ακόλουθες αλλαγές παρατηρούνται σε πολλά παιδιά ως αποτέλεσμα πολλών διαφορετικών ειδών στρεσογόνων καταστάσεων και δεν αφορούν συγκεκριμένα την παιδική κακοποίηση και παραμέληση. Ο λόγος για την εμφάνιση αυτών των συμπεριφορών θα πρέπει πάντα να διερευνάται.

• Φοβική συμπεριφορά (εφιάλτες, κατάθλιψη, ασυνήθιστοι φόβοι)
• Ανεξήγητο κοιλιακό άλγος, ξαφνική έναρξη ενούρησης στο κρεβάτι ή παλινδρόμηση στην τουαλέτα (ειδικά εάν το παιδί έχει ήδη εκπαιδευτεί στην τουαλέτα)
• Προσπάθειες φυγής
• Ακραία σεξουαλική συμπεριφορά που φαίνεται αναπτυξιακά ακατάλληλη για την ηλικία του παιδιού
• Ξαφνική αλλαγή στην αυτοπεποίθηση
• Πονοκέφαλοι ή στομαχόπονοι χωρίς ιατρική αιτία
• Σχολική αποτυχία
• Εξαιρετικά παθητική ή επιθετική συμπεριφορά
• Απελπιστικά στοργική συμπεριφορά ή κοινωνική απόσυρση
• Μεγάλη όρεξη φαγητού

Μακροπρόθεσμες συνέπειες
Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα παιδιά που κακοποιούνται ή παραμελούνται υφίστανται μεγαλύτερη ψυχική υγεία από ό,τι η σωματική βλάβη. Η συναισθηματική και ψυχολογική κακοποίηση, η σωματική κακοποίηση και η παραμέληση , αφαιρούν από παιδί τα εργαλεία που χρειάζονται για να αντιμετωπίσει το άγχος και να μάθει νέες δεξιότητες για να γίνει ανθεκτικό, δυνατό και επιτυχημένο. Έτσι, ένα παιδί που κακοποιείται ή παραμελείται μπορεί να έχει ένα ευρύ φάσμα αντιδράσεων και μπορεί ακόμη και να πάθει κατάθλιψη ή να αναπτύξει αυτοκτονική, απόσυρση ή βίαιη συμπεριφορά. Καθώς μεγαλώνουν, μπορεί να παρουσιάσουν μαθησιακές δυσκολίες, να κάνουν χρήση ναρκωτικών ή αλκοόλ, να προσπαθήσουν να δραπετεύσουν, να αρνηθούν την πειθαρχία ή να κακοποιήσουν άλλους. Ως ενήλικες, μπορεί να αναπτύξουν συζυγικές και σεξουαλικές δυσκολίες, κατάθλιψη ή αυτοκτονική συμπεριφορά.

Δεν έχουν όλα τα παιδιά που κακοποιούνται σοβαρές αντιδράσεις. Συνήθως όσο μικρότερο είναι το παιδί, τόσο περισσότερο συνεχίζεται η κακοποίηση. Όσο πιο στενή είναι η σχέση του παιδιού με τον θύτη, τόσο πιο σοβαρές θα είναι οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία. Μια στενή σχέση με έναν πολύ υποστηρικτικό ενήλικα μπορεί να αυξήσει την ανθεκτικότητα, μειώνοντας κάποιες από τις επιπτώσεις.

Λαμβάνω βοήθεια
Εάν υποψιάσθούμε  ότι το παιδί μας έχει κακοποιηθεί, ζητάμε  βοήθεια αμέσως μέσω του παιδίατρου μας ή μιας τοπικής υπηρεσίας παιδικής προστασίας. Οι γιατροί είναι νομικά υποχρεωμένοι να αναφέρουν όλες τις ύποπτες περιπτώσεις κατάχρησης ή αμέλειας στις κρατικές αρχές. Ο παιδίατρός μας επίσης θα εντοπίσει και θα αντιμετωπίσει τυχόν ιατρικούς τραυματισμούς ή καταστάσεις, θα συστήσει έναν θεραπευτή και θα παράσχει τις απαραίτητες πληροφορίες στους ερευνητές. Ο γιατρός μπορεί επίσης να καταθέσει στο δικαστήριο εάν χρειάζεται για να εξασφαλίσει νομική προστασία για το παιδί ή ποινική δίωξη του ατόμου που είναι ύποπτο για διάπραξη της κακοποίησης ή της παραμέλησης.

Εάν το παιδί μας έχει κακοποιηθεί, ίσως είμαστε τα μόνα άτομα  που μπορούμε  να τα βοηθήσουμε. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να καθυστερήσουμε να αναφέρουμε τις υποψίες μας για κακοποίηση. Η άρνηση του προβλήματος θα επιδεινώσει την κατάσταση. Επιτρέπει στην κακοποίηση ή την παραμέληση να συνεχιστεί ανεξέλεγκτα και μειώνει τις πιθανότητες του παιδιού μας για βέλτιστη σωματική και ψυχική υγεία και ευεξία.

Σε κάθε περίπτωση κακοποίησης ή παραμέλησης, πρωταρχικό μέλημα είναι η ασφάλεια του παιδιού. Πρέπει να βρίσκονται σε ένα ασφαλές περιβάλλον, απαλλαγμένο από το ενδεχόμενο περισσότερης κακοποίησης και παραμέλησης.

Πρόληψη κατάχρησης και παραμέλησης
Οι κύριοι λόγοι σωματικής και ψυχολογικής κακομεταχείρισης των παιδιών μέσα στην οικογένεια είναι συχνά τα αισθήματα απομόνωσης του γονέα, το άγχος και η απογοήτευση. Οι γονείς χρειάζονται υποστήριξη και όσο το δυνατόν περισσότερη ενημέρωση για να μεγαλώσουν τα παιδιά τους με υπευθυνότητα. Πρέπει να διδαχθούν πώς να αντιμετωπίζουν τα δικά τους συναισθήματα απογοήτευσης και θυμού χωρίς να τα εκτονώνουν στα παιδιά. Χρειάζονται επίσης τη συντροφιά άλλων ενηλίκων που θα ακούσουν και θα βοηθήσουν σε περιόδους κρίσης.

Οι ομάδες υποστήριξης μέσω των τοπικών κοινοτικών οργανώσεων είναι συχνά χρήσιμα πρώτα βήματα για να απαλύνουν κάποια από την απομόνωση ή την απογοήτευση που μπορεί να νιώθουν οι γονείς. Οι γονείς που κακοποιήθηκαν οι ίδιοι ως παιδιά έχουν ιδιαίτερη ανάγκη υποστήριξης. Η αντιμετώπιση και η θεραπεία της γονικής ψυχικής και συναισθηματικής υγείας απαιτεί πολύ θάρρος και διορατικότητα. Αλλά αυτός είναι συχνά ο καλύτερος τρόπος για να μειώσουμε τις πιθανότητες περασμένης κακοποίησης να μεταδοθεί στην επόμενη γενιά παιδιών

Η προσωπική επίβλεψη και η εμπλοκή στις δραστηριότητες του παιδιού μας είναι οι καλύτεροι τρόποι για την πρόληψη της σωματικής και σεξουαλικής κακοποίησης έξω από το σπίτι. Πρέπει να δίνουμε  ιδιαίτερη προσοχή στις αναφορές και τις αντιδράσεις του παιδιού μας στις εμπειρίες του με τη συναναστροφή του με άλλα παιδιά στο σχολείο. Πάντα να ερευνούμε  εάν το παιδί μας λέει ότι έχει υποστεί κακομεταχείριση ή εάν έχει μια ξαφνική ανεξήγητη αλλαγή στη συμπεριφορά του.

Αν και δεν θέλουμε  να τρομάξουμε το παιδί μας, μπορούμε να του διδάξουμε ορισμένους βασικούς κανόνες ασφαλείας με μη απειλητικό τρόπο. Πρέπει να του διδάξουμε να  κρατά αποστάσεις από αγνώστους, να μην περιπλανιέται μακριά μας σε άγνωστη περιοχή, να λέει «όχι» όταν κάποιος του ζητά να κάνει κάτι που δεν θέλει να κάνει. Πρέπει να του πούμε  να μας λέει πάντα αν κάποιος τον πληγώνει ή τον κάνει να νιώθει άσχημα, ακόμα κι αν αυτό το άτομο είναι κάποιος που γνωρίζει.

Θυμάμαι
Η ανοιχτή, αμφίδρομη επικοινωνία με το παιδί μας , παρέχει τις καλύτερες πιθανότητες να καταλάβει νωρίς πότε υπάρχει πρόβλημα. Βεβαιωνόμαστε  ότι το παιδί μας κατανοεί ότι δεν θα βρεθεί σε μπελάδες αν μας πει για κακοποίηση ή άλλα γεγονότα που προκαλούν σύγχυση.

Αντί να του διδάξουμε ότι περιβάλλεται από κίνδυνο, να του διδάξουμε  ότι είναι δυνατό, ικανό και μποροεί να βασίζεται σε μας για να το κρατάμε ασφαλές.

ΠΗΓΗ:healthychildren.org